مزاحمت و ممانعت از حق
فرض کنید سالها است در خانهای زندگی میکنید که یک راه عبور اختصاصی به کوچه دارد. یک روز همسایه جدید میآید و جلوی راهتان دیوار میکشد و میگوید: «از این به بعد از حیاط من رد شو» تا در ازای این عبور مجبور شوید به او پول بدهید. یا ممکن است شیروانی ملکش را طوری تنظیم کند که آبریز آن در باغچه شما بریزد. اولی را ممانعت از حق میگویند؛ یعنی کسی مانع استفاده شما از حقتان میشود. دومی را مزاحمت از حق میگویند؛ کسی حق شما را سلب نمیکند، اما چنان اذیتتان میکند که لذت بردن از آن حق برایتان سخت میشود. هر دو ممنوع است و شما میتوانید برای رفع آن از طریق قانون اقدام کنید. این نوشتار به بررسی این دو مفهوم حقوقی اختصاص مییابد.
مفهوم و شرایط دعاوی ممانعت از حق و مزاحمت
دعوای ممانعت از حق عبارت است از تقاضای کسی که رفع ممانعت از حق مالکیت، انتفاع یا ارتفاق خود را بخواهد. دعوای مزاحمت عبارت است از دعوایی که به موجب آن متصرف مال غیرمنقول درخواست جلوگیری از مزاحمت کسی را مینماید که نسبت به متصرفات او مزاحم است، بدون اینکه مال را از تصرف متصرف خارج کرده باشد.
در ممانعت از حق، عمل خوانده مانع استفاده کلی از حق میشود اما در مزاحمت، اخلال جزیی در تصرف ایجاد میشود.
در دعاوی ممانعت از حق و مزاحمت، آنچه که اهمیت دارد «تصرف» است. خواهان دعوا باید لزوما در ملک موضوع دعوا تصرف داشته باشد. طبق ماده 174 قانون آیین دادرسی مدنی، «دادگاه در صورتی رأی به نفع خواهان میدهد که بهطورمقتضی احراز کند خوانده، ملک متصرفی خواهان را عدوانا تصرف و یا مزاحمت یا ممانعت از حق استفاده خواهان نموده است». اما این تصرف لزوما به معنای مالک بودن نیست. به عبارت دیگر، «مالکیت» در دعوای ممانعت و مزاحمت شرط نیست. همچنین لزومی ندارد که تصرف متصرف قانونی بوده باشد تا دعوای وی مسموع باشد. به عبارت دیگر، برای دادگاه این مهم است که آیا خواهان در گذشته عملا از این ملک استفاده میکرده است یا نه، و اینکه خوانده مانع استفاده او از حق خودش شده است یا نه.
البته خوانده میتواند با اثبات اینکه تصرف خواهان غیرقانونی بوده است، خود را از مسولیت مبرا کند.
مرجع صالح و شیوه اقامه دعوا
این دعاوی باید در دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع مال غیرمنقول اقامه شود. برای طرح دعوا باید:
1. تنظیم دادخواست: در تنظیم دادخواست، علاوهبر شرایط عمومی که هر دادخواستی دارد باید متصرف بودن خود و ممانعت و مزاحمت دیگران را نشان دهید. مدارکی مثل سند مالکیت، مبایعهنامه، قبض آب و برق، شهادت شهود و… میتوانند به دادگاه نشان دهند که شما متصرف سابق بوده اید.
2. رسیدگی دادگاه: در جلسه رسیدگی دادگاه به ادعاهای شما و دفاعیات طرف مقابل گوش میدهد و مدارک را بررسی میکند. اگر مدارک شما کافی باشد و طرف مقابل نتواند دفاع موجهی ارایه کند، دادگاه رأی به رفع ممانعت از حق و مزاحمت صادر میکند.
3. اجرای رأی دادگاه: رأی دادگاه به خودی خود وضعیت شما را به حالت سابق برنمیگرداند. باید درخواست اجرای رأی بدهید؛ یعنی از دادگاه بخواهید مأمور اجرای رأی بفرستد. طبق ماده 176 قانون آیین دادرسی مدنی، «اشخاصی که پس از اجرای حکم رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق دوباره مورد حکم را تصرف یا مزاحمت یا ممانعت از حق بنمایند یا دیگران را به تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق مورد حکم وادار نمایند، به مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامیمحکوم خواهند شد.»
برای رفع ممانعت از حق یا مزاحمت در ملک خود،توصیه میشود که از یک وکیل کمک بگیرید.
اگر به دنبال بهترین وکیل ملکی برای دعاوی ملکی، پیگیری امور مربوط به صدور سند، پیگیری شکایات، یا ثبت اسناد رسمی در ایران هستید و دریافت مشاوره دارید، همکاری با وکیل رضا کارگر در دفتر وکیل صدر میتواند انتخابی هوشمندانه باشد.
برای دریافت راهنمایی تخصصی از بهترین وکیل ملکی تهران و بهرهمندی از مشاوره حقوقی توسط وکیل ملکی مجرب، لطفاً از طریق لینک زیر اقدام کنید:
